Crna zova – Bazga
(Sambucus nigra)
Zova je jedna od najrasprostranjenijih i najkorisnijih samoniklih biljaka u okolini Šida. Od mirisnih belih cvetova u proleće do tamnih bobica u jesen, ova biljka pruža neprekidnu zaštitu zdravlja stanovnicima sliva Malog Bosuta.
Prirodni antiviralni agens
Crna zova raste kao grm ili niže drvo visine do 10 metara. Kora je sivo-smeđa i ispucala, a grane su šuplje i ispunjene mekom, belom srži. Listovi su neparno perasti, dok su cvetovi sitni, mlečno-beli, sakupljeni u krupne pljosnate cvasti iz kojih se u septembru razvijaju sočne crne bobice.
Apotekarski kutak
- Delovi: Cvet i zreo plod
- Berba: Jun (cvet), Sept. (plod)
- Bobice se ne jedu sirove
- Forma: Sirup, čaj, ekstrakt
01. Farmakološko delovanje i fitoterapija
Savremena istraživanja bezpogovorno potvrđuju da ekstrakt crne zove značajno skraćuje trajanje prehlada, sezonskog gripa i respiratornih infekcija. Njen mehanizam delovanja zasniva se na blokiranju ulaska virusa u zdrave ćelije organizma, čime se sprečava njihova dalja replikacija.
„Cvetovi zove su izuzetno bogati flavonoidima koji podstiču snažno znojenje i eliminaciju toksina, dok tamni plodovi sadrže visoke koncentracije zaštitnih antocijana i vitamina C.”
Stanište i primena u slivu
Rasprostranjenost u Parku prirode i glavne indikacije
Pravila sakupljanja
Zova naseljava obode šuma, vlažne šikare i napuštena sremska imanja. Cvetovi se sakupljaju u maju isključivo po suvom i sunčanom vremenu. Zbog osetljivosti na aerozagađenje, strogo se izbegavaju zone pored frekventnih puteva.
Terapeutske indikacije
- Grip, prehlada i akutne virusne infekcije
- Hronični problemi sa sinusima i bronhitis
- Podsticanje znojenja (prirodna detoksikacija)
- Ubrzano jačanje opšte otpornosti organizma
Tradicionalni savet: Domaći sirup od zrelih plodova crne zove smatra se u narodu jednim od najmoćnijih prirodnih lekova za popravljanje krvne slike i jačanje krvi kod dece.
Zova u sremskoj kuhinji
Tradicija pravljenja osvežavajućeg soka od zove u Sremu prenosi se sa kolena na koleno. Miris proleća u našim selima duž Bosuta neodvojiv je od velikih staklenih tegli u kojima se na suncu namaču mirisni cvetovi.
Pored bogate kulinarske upotrebe, zova se у narodu koristila и за predviđanje plodnosti predstojeće godine, dok se sam bujni grm tradicionalno smatrao prirodnim zaštitnikom kuće od udara groma i negativne energije.
Bezbednost i toksičnost
Sirovi, zeleni delovi stabla zove (uključujući listove, grubu koru i nezrele, zelene bobice) sadrže glukozid sambunigrin, organsko jedinjenje koje u telu može osloboditi tragove cijanida.
Zbog toga se ubrane bobice nikada ne konzumiraju u sirovom stanju. One se moraju termički obraditi (prokuvati za sirup i džem) ili potpuno osušiti, čime se ova labilna jedinjenja u potpunosti razlažu, ostavljajući stoprocentno siguran i lekovit plod.