Zelembać je najveći i najuočljiviji gušter našeg podneblja. Njegova intenzivno zelena boja čini ga pravim vizuelnim simbolom sunčanih rubova šuma i nasipa uz reku Bosut.
Mužjaci su prepoznatljivi po smaragdno zelenoj boji sa sitnim crnim tačkicama, dok im tokom mresta glava i grlo dobijaju intenzivno tirkizno plavu boju. Ženke su obično diskretnije, sa smeđim ili maslinastim tonovima i često poseduju svetle pruge duž leđa. Izuzetno su brzi i spretni, a dugačak, snažan rep im služi kao stabilizator pri naglim pokretima kroz gustu travu i grmlje u atarima Šida i Morovića.
Gospodar osunčanih ivica
U Parku prirode bira staništa koja mu pružaju obilje direktne sunčeve svetlosti, ali i brz zaklon – poput trnovitog grmlja, odbrambenih nasipa i starih panjeva pored Studve. Kao tipična heliotermna životinja, provodi sate nepomično upijajući toplotu kako bi postigao radnu temperaturu za lov. Hrani se insektima, paucima i drugim sitnim beskičmenjacima, čime značajno doprinosi prirodnoj kontroli populacije skakavaca i tvrdokrilaca.
„Na osunčanim delovima odbrambenog nasipa uz Bosut, zelembać je stalni stanovnik. Iako je veoma oprezan, uz malo strpljenja može se posmatrati kako nepomično upija energiju sunca pre nego što, na najmanji znak opasnosti, munjevito nestane u gustom rastinju.”
Dinamika populacije i pretnje
Iako je populacija zelembaća u Sremu relativno stabilna, gubitak staništa usled krčenja šikara i upotrebe pesticida u zonama koje se graniče sa Parkom prirode predstavlja realnu opasnost. Kao strogo zaštićena vrsta (Službeni sajtovi), zelembać je prioritet u edukativnim programima jer njegova pojava u prirodi direktno svedoči o ekološkom integritetu rubnih delova šumskih zajednica.
Tehnički profil
- Dužina: Do 40 cm (sa repom)
- Boja: Smaragdno / Plavo grlo
- Ishrana: Insekti, puževi, skakavci
- Aktivnost: Dnevna (heliotermna)
- Status: Zaštićena vrsta
Zakonski status
- Zakon RS: Zaštićena vrsta
- Bernska konvencija: Prilog II
- EU Habitat: Prilog IV